Znajdujemy się obecnie w sytuacji, w której możemy zaobserwować powrót myślenia magicznego do centrum kultury. Choć racjonalność magiczna nigdy nie zniknęła (jest naturalna dla naszego pluralistycznego umysłu), została dość znacznie ograniczona wraz z hegemonią standardu racjonalności europejskiej nauki akademickiej. Jej powrót jest reakcją na szereg procesów i zmian społeczno-kulturowych nowożytności i współczesności (np. sekularyzacja polityki, życia publicznego, racjonalności, życia codziennego). Ma zatem charakter reakcyjny, który wyraża się m.in. zbliżeniem populistycznej polityki i upolitycznionej religii. Środowiska polityczne (szczególnie konserwatywne, prawicowe) podejmują w sposób instrumentalny agendę religijną, którą ma być obrona domniemanego zagrożenia tradycyjnych wartości rodzinnych i tradycyjnej moralności, zaś środowiska religijne (szczególnie o profilu fundamentalistycznym) w mariażu tym podejmują konserwatywno-prawicowo-populistyczną agendę polityczną (np. kult władzy, siły i własności, skrajny indywidualizm, idee wolnorynkowe, czy postawy antysystemowe, w tym antyrządowe, antypaństwowe i antydemokratyczne, a także ideologie "zdrowego rozsądku" i "chłopskiego rozumu"). Polityczno-religijna mieszanka staje się płodnym gruntem dla pojawienia się i rozwoju idei oraz postaw antyintelektualnych, antyautorytetowych, antyeksperckich i antynaukowych, w tym antymedycznych czy antylekarskich. Na tych podstawach funduje się także mentalność konspiracjonistyczna dostrzegająca w działaniach różnych podmiotów społecznych zagrażające spiski. Idee jeszcze do niedawna nieobecne w głównym nurcie debaty społecznej, publicznej, politycznej, stają się jej częścią, zyskując coraz szersze poparcie.