Proponuję trzy wykłady wpisujące się w hasło przewodnie obecnej edycji DFN:
POZNAJ … Paula Ehrlicha, Fredericka Bantinga i Johna Gurdona oraz ich odkrycia, które były przełomowe dla biochemii i medycyny
POLUB … poznawanie mechanizmów molekularnych reakcji biochemicznych oraz przebiegu szlaków metabolicznych organizmów
PAMIĘTAJ … o tych, którym zawdzięczamy obecne terapie i nowoczesne leki
Każdy wykład trwa 45 minut i przybliża sylwetkę noblisty oraz jego odkrycie.
1. Złota kula Paula Ehrlicha
Paul Ehrlich wprowadził do nauki pojęcie przeciwciała oraz chemioterapii. Jego teoria łańcuchów bocznych zapoczątkowała odkrycia mechanizmów molekularnych reakcji immunologicznych. Opracowane przez niego metody barwienia komórek do badań mikroskopowych (stosowane również obecnie!) pozwoliły wykryć limfocyty oraz inne komórki układu odpornościowego. Marzenie Paula Ehrlicha o „cudownym leku” – złotej kuli – spełnia się obecnie w postaci nowoczesnych terapii celowanych. Paul Ehrlich otrzymał Nagrodę Nobla w 1908 roku.
2. Wyspy nadziei Fredericka Bantinga
Osobiste, tragiczne wydarzenia z młodości zdeterminowały Bantinga do porzucenia studiów teologicznych i poświęcenia się medycynie, a w szczególności poszukiwaniu sposobu leczenia chorych na cukrzycę. Nadzieję wiązał z trzustką, a dokładniej – z występującymi w niej wyspami Langerhansa. Badania zakończyły się sukcesem w postaci odkrycia insuliny – hormonu białkowego, który do dziś służy jako lek dla diabetyków. Mechanizm molekularny biosyntezy insuliny oraz jej działania jest nadal intensywnie badany, ponieważ cukrzyca pozostaje jedną z chorób cywilizacyjnych. Frederick Banting otrzymał Nagrodę Nobla w 1923 roku. Światowy Dzień Cukrzycy obchodzony jest 14 listopada, w dniu jego urodzin.
3. Determinacja Johna Gurdona
W 2026 roku przypada pierwsza rocznica śmierci Johna Gurdona – pioniera klonowania oraz autora przełomowego odkrycia, że dojrzałe, wyspecjalizowane komórki można przeprogramować z powrotem do stanu komórek macierzystych, zdolnych do przekształcenia się w dowolny typ tkanki organizmu. W szkole Gurdon należał do słabszych uczniów; jeden z nauczycieli wystawił mu nawet opinię: „Wydaje mi się, że Gurdon ma zamiar zostać naukowcem. Na podstawie obecnych wyników uważam to za dość absurdalne”. Mimo to Gurdon nie zrezygnował ze swoich zainteresowań i marzeń – konsekwentnie realizował kolejne pomysły, a opinię nauczyciela oprawił i powiesił nad biurkiem. Wspomniał o niej również w swoim przemówieniu po otrzymaniu Nagrody Nobla w 2012 roku.