"Korozja i jej wpływ na środowisko - wykład dr. hab. inż. Bogdana Szczygła"

Kolejny wykład dotyczący chemii, w ramach cyklu imprez "okołofestiwalowych", został wygłoszony 28 kwietnia 2003 w IX LO we Wrocławiu. Prelegent - dr hab. inż. Bogdan Szczygieł z Instytutu Technologii Nieorganicznej i Nawozów Mineralnych, prodziekan na Wydziale Chemicznym Politechniki Wrocławskiej, przedstawił temat: "Korozja i jej wpływ na środowisko". Po powitaniu zgromadzonej młodzieży i nauczycieli powiedział, że tym bardziej miło mu występować z wykładem w murach IX LO, ponieważ jest absolwentem tej szkoły. Słowa te wywołały gorący aplauz słuchaczy.

"Podczas czytania przez Ciebie tego napisu 760 kg żelaza zaczęło korodować i uległo zniszczeniu" - takim napisem zaskakiwali zwiedzających organizatorzy wystawy przemysłowej w Brukseli w 1937 roku. Korozja powoduje duże straty w gospodarce. Można je wyrazić jako 2-5% dochodu narodowego brutto, jako 50-250$ rocznie na osobę, bądź 20-30% rocznej produkcji stali.

Z problemem korozji ludzie spotykali się od czasu, gdy nauczyli się otrzymywać metale z rud. Platon produkty korozji nazywał "ziemistością" - bo metal wraca do ziemi. W Starym Testamencie w Księdze Ezechiela rdza przyrównywana jest do najgorszych ludzkich przywar, których nie sposób usunąć. O korozji z dużą wiedzą pisze Tadeusz Różewicz w niedawno wydanym tomiku poezji "Nożyk profesora".

Korozja jest procesem samorzutnym. Większość metali w środowisku ulega utlenieniu. Nie koroduje złoto i dlatego do dziś możemy podziwiać biżuterię wyrabianą przed wiekami przez Scytów. Natomiast na srebrze, metalu również zaliczanym do szlachetnych, powstają ciemne produkty reakcji utleniania pogarszające jego walory dekoracyjne.

Mówiąc o korozji, oprócz sfery ekonomicznej musimy pamiętać o aspekcie bezpieczeństwa. Korozja zbiorników paliwa prowadzi do poważnego skażenia gleby, korozja gazociągów stwarza niebezpieczeństwo wybuchu, korozja układu kierowniczego lub hamulcowego w samochodzie może spowodować awarię i w rezultacie zagrożenie zdrowia lub życia ludzkiego, itd... Aby te niebezpieczeństwa minimalizować konieczne jest zastosowanie odpowiednich metod ochrony antykorozyjnej.

Metale najczęściej chroni się przed korozją za pomocą powłok ochronnych. Przy otrzymywaniu powłok ochronnych zarówno metalowych, jak i organicznych, występują jednak zagrożenia dla ludzi i środowiska. Na przykład przy mechanicznym oczyszczaniu podłoża powstają pyły działające na układ oddechowy, przy odtłuszczaniu do atmosfery wydostają się rozpuszczalniki organiczne, a po trawieniu pozostają zużyte zanieczyszczone kwasy. Ponadto sporym problemem jest utylizacja odpadów z lakierni i ścieków zawierających duże ilości metali ciężkich z galwanizerni.

Wykorzystując posiadaną wiedzę z zakresu korozji elektrochemicznej jesteśmy w stanie ograniczyć obecne straty korozyjne, bez dodatkowych inwestycji, nawet o 40%. Stosując wiedzę z zakresu chemii i ochrony środowiska możemy wielokrotnie zmniejszyć zagrożenie środowiska powodowane przez korozję i przez metody ochrony antykorozyjnej.

Rozwój techniki powoduje, że naukowcy opracowują nowe materiały zapewniające bezawaryjną pracę urządzeń w najbardziej agresywnych środowiskach. Nie należy jednak oczekiwać, by specjaliści zajmujący się inżynierią materiałową dążyli tylko do stworzenia "wiecznego" materiału. Czy chcielibyście Państwo mieć "wieczny" samochód?

tekst i zdjęcia: Małgorzata Smutkiewicz