"Wampir, postać historyczna w nauce?" - wykład prof. dr. hab. inż. Pawła Kafarskiego

"Dlaczego biedronki są niebezpieczne?", "Czy akupunktura uzależnia?", "Dlaczego mak produkuje środki narkotyczne?", "Co łączy LSD i nieudaną wyprawę Rzymian na Galię?" Na te i inne pytania odpowiadał prof. Paweł Kafarski podczas swojego wykładu w IX LO. Wystąpienie pt.: "Wampir, postać historyczna w nauce?" było kolejnym wykładem związanym z Dolnośląskim Festiwalem Nauki organizowanym przez Koordynatora Środowiskowego DFN prof. K. A. Wilk, przy współpracy Pełnomocnika ds. Regionu DFN dr hab. Jadwigi Sołoducho.

Wykład obfitował w wiele ciekawostek i zaskakujących faktów. Młodzi słuchacze dowiedzieli się m.in., że w wyniku przemian biochemicznych, którym w organizmie ulega spożyty alkohol etylowy, powstają pochodne morfiny. Morfina działa natomiast jak naturalne enkefaliny. Co zaskakujące, kojarząca się z bólem akupunktura nie wywołuje go. Pobudzanie poprzez igły nakłuwanych miejsc powoduje również wydzielania enkefalin.

Profesor P. Kafarski wymieniając charakterystyczne zachowania i wygląd przypisywane wampirom jak bladość, unikanie światła, bezsenność, a nawet halucynacje, opowiedział o objawach porfirii - choroby, która pojawia się w wyniku zaburzeń biosyntezy hemu. Dawniej uważano, że chorobę tą wywołują "siły nieczyste". Właśnie dlatego powstały legendy o hr. Drakuli i szaleństwach króla Jerzego III Hanowerskiego. Jedną z ważnych przyczyn schorzenia jest gromadzenie energii świetlnej (słonecznej) przez pierścień porfirynowy, co w efekcie prowadzi do oparzeń. Porfiryna i jej pochodne są zatem fotouczulaczami, co wykorzystuje dzisiejsza medycyna w terapii fotodynamicznej.

Prelegent na zakończenie interesującego wykładu omówił pochodzenie i działanie niektórych alkaloidów, np. morfiny zawartej w maku oraz alkaloidów sporyszu. Zebranych zaskoczyła informacja, że alkaloidy sporyszu (popularnego pasożyta zbóż) to amidy kwasu lizergowego, które są prekursorem do syntezy LSD. Ciekawostką był fakt, że sporysz a nie Druidów obwinia się o nieudaną wyprawę Rzymian na Galię.

tekst i zdjęcia: Małgorzata Smutkiewicz